ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎನ್ನದೆ ಪದೇ ಪದೇ ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ಓಡಬೇಕಾಗುವುದು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿಗೆ, ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿದ್ದೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಮೂತ್ರಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರು “ನನಗೆ ಶುಗರ್ (ಮಧುಮೇಹ) ಬಂದಿರಬಹುದು” ಎಂದು ಆತಂಕಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣದ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರಬಹುದು. ಒಂದೇ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳು ಏಕೆ ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
- ಮಧುಮೇಹ (Diabetes)
ಪದೇ ಪದೇ ಮೂತ್ರ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಧುಮೇಹವೂ ಒಂದು. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ (Glucose) ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಅದನ್ನು ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹೊರಹಾಕಲು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು (Kidneys) ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹದ ನೀರಿನ ಅಂಶವೂ ಸೇರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂತ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ವಿಪರೀತ ಸುಸ್ತು, ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ತೂಕ ನಷ್ಟವಿದ್ದರೆ, ಅದು ಮಧುಮೇಹದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು.
- ಓವರ್ ಆಕ್ಟಿವ್ ಬ್ಲಾಡರ್ (Overactive Bladder – OAB)
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಮೂತ್ರಕೋಶ (Bladder) ಅತಿ-ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಮೂತ್ರಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮೂತ್ರ ತುಂಬಿದ್ದರೂ, ಅದು ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬಿದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಸಂದೇಶವನ್ನು ನರಗಳು ಮೆದುಳಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಮಧುಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಓವರ್ ಆಕ್ಟಿವ್ ಬ್ಲಾಡರ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹಠಾತ್ತನೆ ‘ಈಗಲೇ ಹೋಗಲೇಬೇಕು’ ಎಂಬ ತೀವ್ರವಾದ ಒತ್ತಡ (Urgency) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಮೂತ್ರ ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
- ಮೂತ್ರನಾಳದ ಸೋಂಕು (UTI – Urinary Tract Infection)
ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮೂತ್ರನಾಳ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕು ಉಂಟಾದಾಗ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಊತ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೂತ್ರಕೋಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಪದೇ ಪದೇ ಮೂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆನಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೂತ್ರ ಮಾಡುವಾಗ ವಿಪರೀತ ಉರಿ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವು, ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ವಾಸನೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅದು ಯುಟಿಐ (UTI) ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
- ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ (Prostate Issues in Men)
ವಯಸ್ಸಾದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿಯು ಊದಿಕೊಳ್ಳುವುದು (Enlarged Prostate) ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಿಯು ಮೂತ್ರನಾಳದ ಸುತ್ತ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅದು ದೊಡ್ಡದಾದಾಗ ಮೂತ್ರನಾಳದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಇದರಿಂದ ಮೂತ್ರಕೋಶ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದು, ಮೂತ್ರದ ಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪದೇ ಪದೇ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ) ಮೂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಭಾವನೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:
Klive special Article ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ : ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಅಥವಾ ಹೃದಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರೆಗಳು (Diuretics) ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಮೂತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೆಫೀನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್: ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಫಿ, ಟೀ, ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳು ಅಥವಾ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯು ಮೂತ್ರಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ : ಮಹಿಳೆಯರು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗರ್ಭಾಶಯವು ಬೆಳೆದು ನೇರವಾಗಿ ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಬೀಳುವುದರಿಂದ, ಪದೇ ಪದೇ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹಜ.
ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ : ವಿಪರೀತ ಟೆನ್ಶನ್, ಭಯ ಅಥವಾ ಆತಂಕದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನರಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಮೂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ.
ವೈದ್ಯರನ್ನು ಯಾವಾಗ ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕು?
ಪದೇ ಪದೇ ಮೂತ್ರ ಬರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ‘ಲಕ್ಷಣ’ ಮಾತ್ರ, ಅದೇ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲ. ಆ ಲಕ್ಷಣದ ಹಿಂದಿರುವ ಅಸಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ, ನಿದ್ದೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ, ತೀವ್ರವಾದ ಉರಿ, ಬೆನ್ನು ನೋವು, ಅಥವಾ ಜ್ವರ ಇದ್ದರೆ ಸ್ವಯಂ-ಉಪಚಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಸಾಮಾನ್ಯ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ (Urine routine) ಮೂಲಕ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಬಹುದು.
ಡಾ. ನವೀನ್ ಎಚ್.ಎನ್.
ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರು ಮೂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಕಿಡ್ನಿ ಕಸಿ ವಿಭಾಗ
ಎಸ್ ಎಸ್ ನಾರಾಯಣ ಹೆಲ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಸೆಂಟರ್
ದಾವಣಗೆರೆ
