Klive Special Article ಲಿಂಗ ರೂಪಿ ಮಹಾಶಿವ.
(ಯಲವಳ್ಳಿ) ಕೋಹಳ್ಳಿ,ಆಯನೂರಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಲಿಂಗವು ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೇ–12ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕದಂಬ / ಗಂಗ / ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲಿಂಗವಾಗಿದ್ದು ಗ್ರಾಮೀಣಭಾಗದ ಶೈವಾಗಮದ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಲಿಂಗವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕಾರಣ ಲಿಂಗದ ಆಕಾರ ತುಂಬಾ ಸರಳ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರರಹಿತವಾಗಿದೆ.
ಮೇಲ್ಭಾಗವು ವೃತ್ತಾಕಾರ ಮತ್ತು ದೇಹ ಭಾಗವು ದಪ್ಪವಾಗಿದೆ.
ಯೋನಿಪೀಠ ಸರಳ ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಅಲ್ಲದೆ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಪುರಾತನ ಗ್ರಾಮ ದೇವಾಲಯ ಅವಶೇಷದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ವಿಶೇಷತೆಗಳು
ಏಕಶಿಲಾ ನಿರ್ಮಿತಿ
ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪೀಠ ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು
ಇದು ಹಳೆಯ ಶೈವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಣಬಹರುವ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಶೈವ ಆರಾಧನೆಯ ಲಿಂಗವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಲಿಂಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ:
ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ
ಕೆರೆ ಅಥವಾ ಹೊಳೆ,
ಪುರಾತನ ಹಳ್ಳಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹದ್ದೇ ಇಂದು ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಹಳ್ಳಿ ಯಲವಳ್ಳಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ಕಿ.ಮಿ.ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಯಲವಳ್ಳಿ, ಕೋ ಹಳ್ಳಿ ಪಂಚಾಯತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಯಲವಳ್ಳಿಯು ಪುರಾತನ ಗ್ರಾಮ ವಾಗಿದ್ದು ಇಂದು ಈ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯದ ಕುರುಹು ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜನವಸತಿಯ ಕುರುಹುಗಳು ನಾಮಾವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಈಗ ಹಾಳೂರು ಏಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಲಿಂಗವು
ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗವಾಗಿದ್ದು
ಇದರ (ಸಿಲಿಂಡರ್) ಆಕಾರ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿ ಅವಶೇಷ
ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲು ನಂದಿಯ ತುಂಡಾಗಿದ್ದು
ಇದರಿಂದ ಇದು ಪೂರ್ಣ ಶಿವಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು
ಸಂಶೋಧನಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
Klive Special Article ಹಳೆಯ ಇಟ್ಟಿಗೆ/ಕಲ್ಲಿನ ಅಡಿಪಾಯವಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಶಾಸನವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ
ಕೆರೆ ಇದ್ದು ಪುರಾತನ ದಾರಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರಬಹು ದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು. ಲಿಂಗದ ಮೂಲ ರೂಪವಿನ್ಯಾಸ
ದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು:
ಬ್ರಹ್ಮಭಾಗ (ಕೆಳಭಾಗ) – ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಭಾಗಶಃ ಮುಚ್ಚಿದೆ.
ವಿಷ್ಣುಭಾಗ (ಮಧ್ಯಭಾಗ) – ಅಷ್ಟಭುಜ ಅಥವಾ ಮೃದುವಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರ ರೂಪ.
ರುದ್ರಭಾಗ (ಮೇಲ್ಭಾಗ) ಗೋಚರಿಸುವ (ಸಿಲಿಂಡರ್) ಆಕಾರದ
ಲಿಂಗವು ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ದಪ್ಪದ ಅನುಪಾತ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಲಿಂಗಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅಲಂಕಾರರಹಿತ ಸರಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾಪನ ಅಲಂಕಾರ ಕಡಿಮೆಇದ್ದು
ಇವುಗಳಿಂದ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಶೈವ ಭಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಶಿಲ್ಪ ಎಂಬುದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ದಿಲೀಪ್ ನಾಡಿಗ್
ಪರಂಪರಾ, ವೇದ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ.
6361124316
9448148710
